ابو القاسم سلطانى

315

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

امروزه از برگ گياه به عنوان ملين در يبوست ، بيماريهاى كبدى ، زردى ، سيروز كبد ، التهابات مجارى ادرارى و گوارشى ، ضعف سيستم عصبى استفاده مىشود و ضماد آن را براى آرام كردن التهابات به عنوان ضد التهاب ، ضربه‌ديدگى و درد مفاصل به كار مىبرند . از دانه آن به عنوان مسهل و قىآور به مقدار 2 تا 8 گرم بويژه همراه با حلبوب يا سلمه تره Mercurialis annua استفاده مىشود . در هند دانه آن را همراه با شير به عنوان تونيك عصبى مصرف مىنمايند . اين گياه در تاليف قرون اوليه هجرى ذيل عنوان سرمق و در كتب تحفه و مخزن ذيل ماده قطف آمده است . ( 1 * ) - واژه ككروهن را با كركروهن Anacyclus pyrethrum مندرج در حاوى رازى نبايد اشتباه كرد . ( 2 * ) - تت دياسقوريدوس م 2 ش 120 ص 193 ( 3 * ) - يكى از خصوصيات و سجاياى اخلاقى رازى اين بود كه هميشه نظريات پزشكان قبل از خود را با نام آنها كاملا ذكر نموده و هركجا نظر خود را ذكر نموده است آن را با كلمه " لى " مشخص نموده است . ( 4 * ) - الحاوى ج 21 ص 41 ( 5 * ) - در اصل تب غب مىباشد ، نوبه غرب ، نوبه سه يك Tertian fever ( 6 * ) - Remittent billious fever ( 7 * ) - الابنيه 181 ( 8 * ) - در اصل غذا سباناخ دارذ و كشك يا قطف اعنى شوره فراخ برگ ( 9 * ) - تب يك روزه يا حماى يوم عبارت است از تب ساده اصلى كه رفتارش كوتاه و انتهايش به شفا است ( مطلع الطب ) . ( 10 * ) - هدايهء المتعلمين 224 ، 244 . . . ( 11 * ) - از قانون عب 389 ، 434 ( 12 * ) - تت جامع مفردات ج 4 - ص 25 ( 13 * ) - تذكره 260 ( 14 * ) - تحفه 208 ( 15 * ) - در اصل حمره ، حمره ، نارفاسى ، رشكين ، و رشكين ( رازى ) و باد سرخ Erysipelas Code - 803 شابيزك نوك‌دراز Atropa acuminata Royle ex Miers گياهى است به ارتفاع 60 تا 90 سانتيمتر از خانواده Solanaceae با برگ‌هاى سبز متمايل قهوه‌اى به درازاى 7 تا 15 سانتيمتر كه در دو انتها باريك و به اصطلاح نوك‌دراز مىباشد . گل‌ها به رنگ زرد قهوه اى و ميوه آن گرد و به قطر 5 / 1 سانتيمتر مىباشد . قسمت قابل مصرف : برگ‌ها و ساير قسمتهاى هوائى و ريشه مىباشد .